[ 455 ] باب سوم : در امراض گوش . [ 456 ] تشريح اجمالى گوش . [ 457 ] فصل اول : وجع الاذن ؛ كه به‌حسب سبب بر سيزده قسم است . [ 458 ] قسم اول : ريح حار بخاريه در گوش تمدد آرد ؛ كه خود بر چهار قسم است : يا ماده‌اش در معده است ؛ يا ملاقات هواى گرم يا آب گرم با گوش و يا ادويهء حارّه باعث آن مىشوند . [ 459 ] فايده : برترى سير بر افيون جهت تسكين اين درد . [ 460 ] فايده : سبكى سر ، علامتى مشترك در اوجاع ريحيهء گوش است . [ 461 ] قسم دوم : ريح بارد سبب درد شود ؛ كه يا از معده است ، يا از فضول باردهء سر ، يا به ملاقات سرما يا به ملاقات آب سرد و يا از ادويهء بارده . [ 462 ] قسم سوم : امتلاى خون سبب درد شود . [ 463 ] قسم چهارم : سود مزاج حار ساذج يا صفراوى سبب درد شود . [ 464 ] فايده : تليين شكم در صفراوى ، امالهء ماده مىكند و در ساذج ، منع توجه ماده بر سر . [ 465 ] قسم پنجم : سود مزاج بارد ساده يا بلغمى سبب درد شود . [ 466 ] فايده : روغن زنبق ، همان روغن ياسمين ابيض است . [ 467 ] قسم ششم : ورم گوش سبب درد شود ؛ كه يا از ورم گرم صفراوى يا خونى است و يا از ورم سرد . [ 468 ] قسم هفتم : قروح گوش سبب درد شوند . [ 469 ] قسم هشتم : تولد كرمها در گوش سبب درد شوند . [ 470 ] قسم نهم : ورود حشرات در گوش سبب درد شوند . [ 471 ] قسم دهم : آب در گوش رود . ذكر طرق استخراج آب گوش پس از حمام و شنا . [ 472 ] فصل دوم : در طرش و وقر و صمم ؛ يعنى كرى يا ضعف شنوائى كه هفت سبب دارند . [ 473 ] سبب اول ، دوم و سوم : مادرزادى يا در اثر پيرى يا دريدگى عصب شنوائى باشند كه لاعلاج هستند . [ 474 ] چهارم : صفرا بر سبيل بحران به مغز رود . [ 475 ] پنجم : سوء مزاج ساده باعث شود . [ 476 ] فايده : سوء مزاج رطب ، به‌ندرت كرى آرد . [ 477 ] ششم : خلط خام غليظ به سوى عصب كه آلت سمع است رود . [ 478 ] فايده : سه قانون مختصر و كلى در علاج امراض گوش . [ 479 ] هفتم : سدّه در صماخ افتد ؛ كه اين سدّه ، يا از چرك است يا از ريگ يا حشرات و يا از گوشت زايد . [ 480 ] تنبيه : انواع سدّه‌هاى مولوديه و علاج آن‌ها كه قابل علاج هستند . [ 481 ] فايده : درمان سنگينى گوش شيرخوار توسط بزاق دايه .